TWEE GEDICHTEN

Yu Jian

Vertaling Jan De Meyer

(uit Het trage vuur 3, oktober 1997)

in holland naar de zee kijken

bij grijs weer vertelde ik de hollander maghiel van crevel

dat ik nog nooit de zee had gezien maghiel zei ik breng je d’r wel heen

we namen de bus en reden door de rode stad

ik verheugde me erop dat de gebouwen eindelijk gingen verdwijnen

we reden waarlijk op een weg die naar de zee voerde

ik had me voorgesteld dat de weg desolaat en wild zou zijn

dat we op zeker ogenblik zouden stoppen

en te voet verder moesten door een oeroude wildernis

en plotseling zouden we haar zien de zee ‘hee!’

we lieten de stad achter ons om onze tocht voort te zetten tussen rode villa na rode villa

maghiel zei tussen deze huizen liepen oorspronkelijk helemaal geen wegen hier ging je te voet

nu kan dat enkel nog naast de weg in elk huis kun je het geluid van voertuigen horen

maghiel zei ook nog in mijn land vind je geen plaatsen meer waar geen straten zijn

ik zag dat zelfs weiden en boerderijen allemaal door cementen banen waren verbonden

ik zag dat alle stukken grasland na zorgvuldig ontwerp even vlak waren bijgeknipt

ik zag hoe tussen de wegen windmolens verspreid lagen don quichot en sancho panza kreeg ik evenwel niet te zien

de bus stopte maghiel zei we zijn er

vanaf de treeplank van de bus zag ik haar

daar onder aan de weg oh de zee

hier hield de weg op niets kon hier nog verder voeren naar de zee

dat grote grijze levende wezen

gebulder van golven oeroude geluiden

geen kracht die haar kan bijknippen

geen intelligentie die haar kan ontwerpen

het uitspansel was grijs de kust was grijs

bus en weg waren grijs

maghiel was grijs ik was grijs

want de zee was grijs

de hollander maghiel van crevel nazaat van piraten zei

laat me een foto van je maken reeds was hij aan het scherpstellen

dit was nu een van die grote dingen die ik me in mijn leven had voorgenomen zeker te doen

een mens die voor de eerste maal de zee heeft gezien met de rug naar de zee in holland

die in de houding gaat staan in de lens kijkt met maar één gedachte in zijn hoofd

als die foto nou maar wat wordt

12 november 1995

bezoek aan de kathedraal

oh! daar is een kathedraal denk ik luidop met een kreet

de verbazing van een barbaar zal in de straten van Gent

wel niemand begrijpen waarover wind ik me eigenlijk op

het is geen zondag ik weet niet of dit het gepaste tijdstip is

niemand gaat ernaartoe drukte moet je richting winkelcentrum zoeken

maar ik moet erheen mijn tijdschema verschilt van dat van god ik moet opschieten

niet om te gaan bidden maar om toerist te zijn om even een blik te gaan werpen

op een echte kathedraal meer niet

wat baart mij meer zorgen in een vreemd land dan een kathedraal?

in gedichten kom ik er frequent tegen

maar daar zijn steevast horden bewonderaars verzameld

hopen adjectieven belemmeren mijn zicht op de kathedraal zelf

is dit dus het gerechtshof aller gerechtshoven? het toneel van het laatste oordeel?

is dit het paleis waarvoor de duivels beven?

in elk geval is de buitenkant niet zo ernstig als wordt beweerd niet zo overweldigend

oh de verblijfplaats van goden zo ontroerend gebouwd waarop lijkt ze?

een marmeren zanger met een lang grijswit gewaad om de schouders

een harp in de hand die op straat wandelend zingt

‘de kathedraal werd in de wind gebouwd...’

waarop lijkt ze? puntige vormen als van vlammen

maar met een ijskoude kern zonder de arrogantie om zaken tot ontbranding te brengen

een vluchtige kennismaking volstaat om voor altijd blootgesteld te zijn aan de marteling haar nogmaals te willen aanschouwen

waarop lijkt ze? een bureauklok een omhulsel dat alle wisselvalligheden van het leven heeft meegemaakt

een toevluchtsoord voor de tijd daar

zijn in onbruik geraakte dogma’s dag en nacht voorwerp van verering

opeenvolgende revoluties stonden machteloos tegenover haar

misschien heb ik als chinees geen erfzonde en is het mij daarom toegestaan

om met ongebreideld wijd opengesperde ogen dit oude gebouw in te schatten

buitengewoon is het zeker het staat in een hoek van de stad

iets onzichtbaars straalt ervan af

en doet alle omliggende gebouwen tot op veilige afstand terugwijken

ziezo ik ben er in het kielzog van een stuk of wat corpulente toeristen buitenlandse kleine middenstanders

een schoenmaker uit brugge een visser uit osaka

een keukenmeid en een bakker uit groesië een portier van een middelbare school uit londen

ik vind het vreemd dat in zo’n beroemde toeristische trekpleister de toegang gratis is

dit is het vrijgevigste gebouw van de hele stad

gratis verschaft het de ziel onderdak

een hand duwt de zware poort open geeft haar door aan een andere hand eenmaal binnen aangekomen

gaan al die zelfzuchtige opvattingen en persoonlijke overwegingen afkomstig uit verschillende soorten bijgeloof

eensklaps onwillekeurig in nabootsing van de anderen een kruisteken maken

bijlange niet allen zijn geloofsgenoten maar ze hadden wel allemaal in hun geheugen geprent dat ze hierheen moesten komen

allemaal bang om in de drukte iets van groter belang te verwaarlozen

ze zijn niet erg gelovig maar opzettelijk negeren durven ze ook niet

je weet maar nooit of er niet echt iemand bestaat iemand zonder tempel

goeie maatjes met de gastheer hier die zich in het geheim om alles druk maakt

binnen lijkt het een opslagkamer schaars verlicht door kaarsen zonder elektriciteit

een muffe geur afgevend houden ze zich in duisternis aan oude gewoontes

wat een verschil met buiten waar het gescheiden door één enkele muur volgeparkeerd staat met personenwagens

het lijkt wel of christus een verbannen kluizenaar is geworden

oude stoelen met afbladderend vernis ouderwetse meubelen bestoft textiel

krakende gang je krijgt de indruk teruggekeerd te zijn naar het oude huis van je grootmoeder

maar een geschikte behuizing voor gewone mensen is het hier nooit geweest vergaan

is de glorie van vergane dagen de glans weggebrand een atmosfeer die uitermate geschikt is

om te blijven dienen wat er altijd al was

zwakke lichtstralen dringen door het gekleurde tafereel op barok glas

net voldoende voor het oog om het onderscheid te kunnen maken tussen mensen en goden sacrale en wereldlijke voorwerpen

buitenlanders met een passie voor literatuur zijn allang goed vertrouwd met een grot gericht naar een stralende bergtop

van beneden tot boven van de laagstgeplaatste rat tot de hoogstgeplaatste spin niveau na niveau

is alles gericht naar die nog hogere die nooit meer verschenene omhoog starend

zoals vanouds is hij de voorloper van diegenen die reikhalzend uitzien naar alles wat zich verheft

zoals ik van tevoren al wist spreidt hij zijn armen uit aan het kruis genageld

deze lijdende man is een houten pop ingesmeerd met goudverf

hij ontroert me geenszins meer dan de kathedraal zelf

ik heb het meer op het woud der pilaren

ik heb het meer op het gewelf dat verborgen boven de duisternis het uitspansel ondersteunt

het is een eenvoudig dak dat sacrale aangelegenheden die niet langer van deze tijd zijn in bescherming neemt

ik staar omhoog en voel me als een baby in een moederlichaam

mijn opengesperde lammerogen zien hele rijen volmaakt ronde borsten

ik heb het meer op die stenen figuren die in de rondte staan tussen de pilaren

naar het schijnt heeft elk van hen een bijzonder curriculum vitae veel te snel afgelopen bezaaid met hindernissen die allemaal werden overwonnen

maar in de ogen van de vreemdeling die ik ben zijn deze mannen weinig meer dan een stel middeleeuwse buitenlanders

oh gevoelloze steen wie was het die je de temperatuur van je huid bezorgde de plooien van je mouw

die je de onuitstaanbaar vulgaire gelaatsuitdrukking gaf van een plaatselijke bewoner op een avondlijk huwelijksfeest

wat voor een ambachtsman was het die dergelijk handwerk schiep

zelfs indien de meester diegene daar is die zijn gezicht verborgen houdt dan zou ik me toch nog willen bekeren

want degene die door de ambachtsman wordt vereerd zal ik vereren

de biechtstoelen staan naast de gang ik had dit al eens in een film gezien

iemand knielde daar gescheiden door een zwart stuk stof deed hij fluisterend zijn verhaal aan de persoon in het geheime kamertje

uit nieuwsgierigheid naar de zonde spitste ik mijn oren zonder er evenwel iets van te begrijpen

ook ik heb verschillende geheimen die ik aan niemand kwijt kan maar die ik toch zou willen opbiechten

met inbegrip van dit minuscule vergrijpje ik kwam naar de kathedraal

niet om god eer te bewijzen maar gewoon om ‘er es geweest te zijn’ en om wat foto’s te maken

die vormen dan een kapitaal om mee te pronken bij de bijgelovige boerenkinkels uit mijn geboortestreek

maar dit is een kathedraal van mensen een priester van mensen een god van mensen

waar zouden mensen de tijd vandaan halen

om een vreemde taal te leren om zo andermans geklets te kunnen verstaan?

natuurlijk hoorde ik toen ik wegging klokgelui

het was tegelijk aanwezig in alle oren het klokgelui van de kathedraal

werd verspreid door de galmgaten van de kathedraal in de belgische stad gent

op een namiddag in de herfst in een zwaarbewolkte donkere hemel weerklonk het

net zoals alle andere mensen op straat

hoorde ik het maar bleef er niet voor stilstaan

wij moesten voor de regendruppels neerkwamen onze paraplu’s openvouwen

31 december 1995

terug